Repertorium

• Affiches
• Archiefbestanden / archiefbescheiden
• Audio-materiaal
• Bewegend beeld
• Doodsprentjes
• Encyclopedieën en naslagwerken
• Foto’s
• Kaarten
• Knipselmappen / thematische dossiers
• Kranten/weekbladen
• Plannen
• Prentkaarten
• Rouwbrieven
• Tijdschriften

In 1974 startte een groep vrijwilligers met de opgravingen van het 16e-eeuwse kasteel Gallifort. Hun uitvalsbasis waren enkele historische arbeiderswoningen aan de Koraalplaats in Deurne, die ze gebruikten om wat ze hadden opgegraven verder te onderzoeken en te inventariseren. Het volksmuseum Deurne Turninum was geboren. De vereniging ging geleidelijk alles restaureren en richtte de gebouwen in met een collectie oud gereedschap, huisgerief, curiosa enz. De modale museumbezoeker ziet slechts een glimp van de collectie die het museum rijk is. Naast de objecten sprokkelden de enthousiaste vrijwilligers van Turninum een uitgebreide verzameling boeken, documentatie en archief bijeen over Deurne en de nabije regio. De bibliotheekcollectie van het volksmuseum bestaat uit boeken rond algemene geschiedkundige, heemkundige en volkskundige onderwerpen (kinderboeken, romans, ambachten en beroepen, natuurwetenschappen, fysica, encyclopedieën, woordenboeken…) voornamelijk over Antwerpen en de omliggende regio. Er is een beperkte verzameling over Leopold Vermeiren +2005), auteur van de De Rode Ridder en afkomstig uit Deurne. Daarnaast is er een collectie boeken over decoratietechnieken uit de nalatenschap van Pierre Péré. Ten slotte is er een deelcollectie over begrafenisrituelen, die ontstaan is n.a.v. het onderzoek naar de Sint-Fredegandusbegraafplaats in Deurne. Er zijn slechts een paar oude drukken te vinden, o.m. schoolboeken. De oudste boeken dateren uit de 18e eeuw. In de bibliotheek kan men een aantal tijdschriftenreeksen inkijken. Er is een deelcollectie tijdschriften van andere heemkundige kringen uit de regio. Daarnaast zijn er ook algemene tijdschriften, zoals Panorama (ca. 1930-1940), Ons Land (ca. 1960-1970), La semaine illustrée (ca. 1900), Averbode Weekblad en Het Huisgezin. Die kunnen de geïnteresseerde een uniek beeld geven van de ‘tijdgeest’. De vereniging heeft verder regionale en lokale reclame- en informatiebladen bijgehouden, zoals de Gazet van Deurne, Passe Partout en Deurne Echo. Opmerkelijk is de reeks van ’t Vliegerke, een lokaal buurtkrantje waarvan de vereniging de hele reeks sinds 1978 bewaart. Ten slotte verzamelt de kring sinds 1980 ook de nieuwsbrieven van lokale politieke partijen. Het volksmuseum beschikt ook over een collectie bidprentjes en rouwbrieven, afkomstig uit de ruime regio rond Deurne. De oudste bidprentjes zijn gedrukt op zijde en dateren uit de 19e eeuw. Het zijn unieke stukken. De rouwbrieven komen uit de periode 1840 tot nu. Er worden ook aankondigingen van andere grote momenten uit het leven bewaard: het museum heeft tal van geboortekaartjes, huwelijksaankondigingen en kaarten van jubilea uit de periode 1930 tot 1960. Daarnaast verzamelde de kring ook oude kerst-, paas-, nieuwjaars- en verjaardagskaartjes. Het museum beschikt over een fototheek met foto’s, glasnegatieven en prentkaarten. De foto’s tonen voornamelijk dorpszichten van Deurne, personen en evenementen. Opmerkelijk is de collectie foto’s van voetbalwedstrijden, van de wielerwedstrijd Deurne-Namen-Deurne en van de asbestfabriek. In totaal beschikt de kring over ongeveer 7000 foto’s. Daar horen enkele unieke porseleinfoto’s bij, die vroeger op grafzerken op de Sint-Fredegandusbegraafplaats prijkten. Deze zeldzame exemplaren dateren uit ca. 1860. Bij de prentkaarten zitten zowel kopieën als originelen; heel wat prentkaarten zijn ook gescand. Er zijn voornamelijk (bevolkte) dorpszichten te zien. In totaal gaat het om een 300-tal prentkaarten uit de periode 1900-1970. De kaarten- en plannencollectie telt kopieën van historische kaarten (o.m. Ferraris en het kaartboek van Sint-Michiels), maar het grootste gedeelte zijn originelen. Er zijn heel wat stratenplannen van Deurne en de omliggende gemeentes. Daarnaast bezit het museum ook kaarten van rioleringswerken die enkele decennia geleden werden uitgevoerd. De meeste dateren uit de periode 1930-1960. De plannen zijn een stuk ouder dan de kaarten: het oudste dateert uit 1880 (een kadasterplan van de gebouwen van het Volksmuseum Turninum). De kring heeft ook recentere plannen van de scholen van Deurne (zowel van hun bouw als van talrijke verbouwingen). Ten slotte bewaart men ook plannen van de Deurnse asbestfabriek (ca. 30 stuks) en van de brouwerij De Ridder. Opmerkelijk zijn ook de opgravingsplannen van het kasteel Gallifort. De verzameling affiches bestaat vooral uit politieke affiches (o.a. verkiezingsaffiches) en aankondigingen van evenementen in Deurne. Er zijn een groot aantal affiches van opvoeringen van het zangkoor Sint-Ceciliakring. Er bleven ook bijna 50 oudere openbare aanplakbiljetten bewaard, o.m. aankondigingen met richtlijnen voor de verduistering in WOII, de betaling van tolgelden op de Deurnebrug (1752) enz. Het museum bezit een verzameling audiovisueel materiaal. Er zijn heel wat lp’s, geluidsbanden en cassettes te beluisteren met oude volksmuziek. (Op de website van het volksmuseum is een van deze liedjes te beluisteren.) Daarnaast zijn cassettes met interviews met oudere Deurenaars over het dorpsleven bewaard (periode 1970-1980). Voor beelden kan men terecht in de collectie Bewegende Beelden: video-opnames van de asbestfabriek, de reuzenommegang en de eigen evenementen van de kring. De oudste beeldband dateert uit 1970. Hij gaat over de reuzenstoet en is gemaakt door een professioneel productiehuis. De kring verzamelde ook archieven. Voor het onderzoek naar het Sint-Fredeganduskerkhof werden heel wat stukken uit het parochiearchief gekopieerd. Daarnaast bewaart Turninum kopieën van de registers van de burgerlijke stand van Deurne. Er zijn ook originele archiefstukken. Zo heeft de Sint-Ceciliazangvereniging – een vereniging met een afdeling voor toneel, zang en fanfare – haar archief bij de kring gedeponeerd. Dat bevat archiefstukken m.b.t. de activiteiten (affiches, flyers…), maar ook correspondentie, boekhouding… (5 meter, ca. 1920). Turninum bewaart ook het archief van de fanfare Drie Koningen. Daarnaast zijn er nog stukken rond de oude asbestfabriek L’usine de l’amiante et caoutchouc. Ten slotte wordt het archief van de eigen kring en zijn vooroorlogse voorloper bewaard. De kring bezit tot slot kopieën en originelen van oudere documenten en notariële stukken. Dat zijn meestal fragmenten, die o.m. in de reeks thematische dossiers zijn verwerkt. De thematische mappen behandelen allerlei streekgebonden thema’s. Er is ook een reeks patrimoniumdossiers (ca. 640 mappen) over onroerend erfgoed in de regio. De oudste stukken in de mappen gaan terug tot 1970. Petra Vanhoutte