| Heymissen werd in 1989 opgericht met als doel het nemen van alle nodige initiatieven voor het bewaren, herstellen en in stand houden van waardevolle gebouwen, gebruiken, documenten en voorwerpen uit de eigen streek. De kring kreeg de noordelijke vleugel van de Sint-Bernardusabdij in erfpacht en bracht er een heemmuseum en een documentatiecentrum onder. Het heemmuseum vertelt vooral de geschiedenis van de abdij, maar er worden ook heemkundige objecten bewaard. De heemkring deed opgravingen naar de grondvesten van de verdwenen abdijkerk en staat in voor rondleidingen in het gemeentelijk Roelantsmuseum (met een collectie keramiek en wandtegels) en de voormalige abdij. De jongste 15 jaar bouwde Heymissen ook een zeer goed gestoffeerd en ontsloten documentatiecentrum uit met tal van documenttypes. Zo zijn er de fonotheek, de prentkaartencollectie, het geïnventariseerde kaarten- en plannenkabinet, de collectie rouwbrieven en de verzameling krantenknipsels. Maar vooral het archiefmateriaal van de kring trekt de aandacht. De heemkring heeft geen schaduwarchief van het parochie- of gemeentearchief aangelegd. In plaats daarvan legde Heymissen zich toe op het verzamelen van het archief van lokale families, bedrijven en verenigingen. Zo bezit Heymissen o.m. het archief van de Sint-Jan Bergmansturnkring, de Gilles Van Hemiksem, het verslagboekje van het Verbond van Christelijke Verenigingen (1945-1950), het archief van de lokale KAJ, het archief van FC Hemiksem, de lokale duivenbond en het archief van de middelbare school te Hemiksem. Ook van personen of families bezit de kring het archief. Twee grote archiefbestanden zijn afkomstig van César De Smet en Louis De Schepper. Ten slotte vermelden nog de bedrijfsarchieven die de heemkring redde van de vernietiging. De meeste zijn fragmentarisch, maar in vele gevallen is het alles wat rest van deze lokale ondernemingen. Het gaat o.m. om bakkerij De Bruyn, drukkerij Schroeyers, de smidse Delsard, de schoenwinkel van de familie Campaer, het fotoarchief van de scheepswerf van de gebroeders Smits. Het best gedocumenteerde archief is dat van tegelfabriek Gillot, met de loonboeken, fotoboeken, rekeningen, briefwisseling, jaar- en maandrapporten en nog veel meer. De heemkring bracht ook heel wat documenten samen i.v.m. Hemiksem en ordende de informatie in thematische dossiers. Daarin vinden we originele ordonnanties uit de 19e eeuw en begin 20ste eeuw. De heemkring verzamelde verder heel veel documenten over de lokale kermis. Ze geven een overzicht van de georganiseerde kermissen, inclusief aanvragen, verpachtingen en affiches vanaf 1850 tot 1979. Maar ook over veel verenigingen, manifestaties, feestelijkheden, sportwedstrijden, WOI en II, randgemeenten enz. bezit de heemkundige kring heel wat interessante informatie. De thematische dossiers bevatten ook verschillende jaargangen van kranten en lokale informatiebladen. We treffen er het infoblad van de gemeente Hemiksem aan, het parochieblad, het Volksweekblad, Harop Geschiedkundig Parochieblad, (1ste tot 5e jaargang; ca. 1930-1940), het Journal du Département des Deux-Nèthes (ca. 1812-1813), enkele exemplaren van de Gazette van Antwerpen (1787-1790) enz. De thematische dossiers bevatten nog een ander documenttype: affiches. De affichecollectie van Heymissen vormt geen afzonderlijk bestand, maar de affiches zijn ondergebracht in de thematische mappen. Het gaat om ca. 3000 exemplaren die kunnen worden opgedeeld in politieke verkiezingsaffiches, openbare en notariële aanplakbiljetten en aankondigingen van evenementen en manifestaties. In de bibliotheek treffen we vooral werken aan over geschiedenis, kunstgeschiedenis, de geschiedenis van Hemiksem en de omliggende gemeenten en heem- en volkskunde. Los daarvan besteedt de heemkring ook aandacht aan de genealogie en bezit hij heel wat literatuur over het onderwerp, inclusief genealogische naslagwerken. De heemkring verricht sinds 1990 zelf genealogisch onderzoek en stelt het documentatiecentrum open voor amateur-genealogen. Sinds 1990 stelde hij van ca. 20 lokale families een stamboom op. De heemkring heeft zijn collectie tijdschriften in de bibliotheek ondergebracht. De reeksen met periodieken kunnen worden opgedeeld in heemkundige, genealogische en oude tijdschriften. De heemkundige tijdschriften zijn afkomstig van andere lokale erfgoedhouders, de oudere tijdschriften bevatten twee reeksen: Onze Bode en Het Spoor. Dirk van Nijverseel |
